Татарские пословицы и поговорки - Регина Нагимовна Ахмадишина
Рыба не может без воды, человек не может без друга
Бердәмлектә көч
Сила в единстве
Бергә эшләсәң, авыр эш тә җиңел
Вместе и тяжелый труд лёгок
Бер казага ике җәза юк
За один проступок не бывает двух наказаний
Бер караганда ал да гөл, бер караганда җил-давыл
С одной стороны – ягода − малина (всё прекрасно), с другой − буря
Бер кораллы мең коралсызны җиңгән
Один вооружённый победит тысячу безоружных
Дусын сакламаган дошманга эләгер
Тот, кто не ценит друга, попадёт в лапы врага
Дусың авырса, син дә ыңгыраш
Если друг болен − плохо будет и тебе
Дусың дус булып калсын дисәң, аңа баш булма, иш бул
Хочешь сохранить дружбу − будь ему товарищем, а не головой
Дусыңнан аерыласың килсә, бурычка бир
Хочешь лишиться друга − дай ему в долг
Күрше капкасын какма, үзеңнекен сындырырлар
Не стучи в двери соседа, свои сломают
Күршегә кереп торасы түгел
У соседей нестоит и спрашивать
Күршегә онга кермәсәң дә, көлгә керерсең
К соседям не за мукой, так за золой
Күршедә пешәр, безгә дә төшәр
Готовится у соседей и нам перепадёт
Күршелек кардәшлектән якын
Соседство ценнее дружбы
Күршеләргә килсә туй, син дә капкаңны ачып куй
Если у соседей свадьба и ты ворота отвори
Күршеләре белән тату яшәмәгән кешене берәү дә хөрмәтләми
Того, кто в раздоре с соседями, никто не уважает
Китап − белем чишмәсе
Книга − источник знаний
Күршесенә ышанган − ач кунган
Понадеялся на соседей − остался голодным
Күршең бай булса да, җигәреңә тай булсын
Даже если сосед богат, пусть будет свой запряжённый жеребец
Күршең бай булса, тавыгың тук булыр
Сосед богат − куры сыты
Күршең белән яман торыйм дисәң, кәҗә асра
Хочешь враждавать с соседом, заведи козу
Күршең үзеңнән яхшы булсын
Пусть сосед будет лучше тебя
Күршеңә бер сыер теләсәң, үзеңнеке ике булыр
Желай соседу корову, у самого две появится / Желай соседу лучшего
Курыкканга куш күренә
У страха глаза велики / У труса в глазах двоится
Курыкканны эт абалый
Трусливого и собака не пропускает
Кыз мактала эш белән, түгел энҗе теш белән
Девица славица работой, а не жемчужными зубами
Корымнан корым йогар, начар дустан сөрем йогар
От угля дым, от плохого друга − головная боль
Коры ботка − су белән, коры дуслык − сүз белән
Густая каша из-за воды, скупая дружба из-за слов
Киңәшле җыен таркалмас
Дружный сход не разойдется
Кешенең иң зур дәүләте − чын дусы
Самое большое государство − честный друг
Кешенең кемлеген беләсең килсә, иптәшләренә кара
Хочешь узнать человека, спроси кто его друг
Кеше тычты − күтем кызды
Чужой нагадил, а вскипел я
Кеше хәлен кеше белми, үз башына төшмәсә
Чужие заботы сна не лишают
Кешегә баз казыма − үзең төшәрсең
Не копай яму другому, сам в неё угодишь
Дети
Бал татлы − балдан бала татлы
Сладок мёд, а дитя слаще мёда
Бала итәктә чакта сөйдерә, итәктән төшкәч көйдерә
Ребенок пока на коленках радует, а спустившись − огорчает
Ата баласы хата булмас
Человеческое дитя ошибкой быть не может
Еламаган балага ими каптырмыйлар
Дитя не плачет − мать не разумеет
Бишектәге йөзгә төрләнә
Пока повзрослеет − сто раз изменится
Ризыксыз бала тумый
Каждый ребенок рождается с местом под солнцем
Аталы бала − ардаклы бала
Ребенок с отцом − ласковый ребенок
Аталы бала аркалы, аналы бала иркәле
Папин ребенок − кремень, мамин − неженка
Бала күздән, адәм сүздән зыянлый
Ребенок проказничает от взгляда, человек − от слова
Балалы өй − базар, баласыз өй − мазар
Дом с детьми − базар, а без детей − кладбище
Баласы елак булса, анасы чирак була
У плаксивого ребёнка и мать проворна
Бишектәге бишкә төрләнә
Лежащий в колыбели изменится еще пять раз
Баласыз хатын − ботаксыз агач
Женщина без дитя, словно дерево без веток
Бер кашык су белән йотарлык
Хватит запить ложкой воды
Бер башны туйдырмаган ике кул − корысын
Пусть отсохнут две руки, не прокормившие и одну голову
Бер бала − мең бәлә
Один ребенок − тысяча неприятностей
Белмәгәннең беләге авыртмый
На нет и суда нет / У незнающего голова не болит
Балам баласы балдан да татлы
Внуки и мёда слаще
Балалы кеше − бай кеше
Человек с детьми − богатый человек
Ашаганда колагың селкенсен, эшләгәндә йорәгең җилкенсен
Во время еды пусть уши шевелятся, а во время работы − пусть сердце поёт/ Есть надо с аппетитом, а работать с огоньком
Ум
Акыл базарда сатылмый
Ум не рынке не купишь
Акыл яшьтә түгел, башта
Ум не в возрасте, а в уме
Акылың булса ачу саклама
Умный обиды не таит
Ачулы башта акыл юк
В злой голове ума нет, не проживешь добром век
Акылга утырырга
Браться за ум
Ана сөте белән кермәгән, тана сөте белән кермәс
То, что не вошло с молоком матери, с молоком коровы уже не войдет
Белемле кыз − бирнәле кыз
Образованная девушка − девушка с приданым
Акыллы дошман надан дустан яхшырак
Умный враг лучше глупого друга
Акылы төштән соң
Задним умом крепок
Акыллының уендагы акылсызның телендә
Что у умного на уме, у глупого − на языке
Өйрәнмичә чабата да үреп булмый
Без ума и лапти не свить
Өйрәнү бервакыттада соң түгел
Учиться никогда не поздно
Өйрәтсәң, аю да биергә өйрәнә
И медведя можно научить танцевать
Мәктәп юлы − мәңгелек
Школьная дорога − вечность
Эшләгәнең кеше өчен булса − өйрәнгәнең үзең өчен
Работаешь − для других, учишься − для себя
Хатын-кызның чәче озын, акылы кыска
У баб волосы длинные, да ум короток
Хатын-кызга акыл кырыктан соң керә
Женщине мудрость приходит после сорока
Уйнап сөйләсәң дә уйлап сөйлә: тел көферлегенә төшәрсең
Даже в шутку, говори подумав: впадешь в богохульство
Уйнап әйтсәң дә уйлап әйт
Даже играя, говори подумав
Уку − энә белән кое казу
Ученье − то же, что рыть иголкой колодец
Китап − якын сердәш
